احمد مجد الاسلام كرمانى

264

سفرنامه كلات ( فارسى )

داشت از ميان رفت و دولت روس فورا خط آهنى از تركستان احداث كرد و بلخ و بخارا و سمرقند و سواحل جيحون را با شهر عشق‌آباد و مرو و تازه شهر متصل به بحر خزر نمود و آن‌همه اراضى آباد حاصل خيز را در قبله اقتدار خويش در آورد حالا وقتى كه از خراسان بخواهند ببادكوبه بروند يا از خاكستر عبور ميكنند يا از ارچنگان كه آن هم از توابع كلات است يا از باجگيران كه منتهى اليه خاك قوچان است و ما انشا اللّه تعالى نقشه كلات را بهر قسم باشد در اين مسافرت اجبارى ترسيم و حدود جغرافى آن را معين مينمائيم و در اين سفرنامه مينگاريم تا سفر ما براى دولت و ملت بىفايده نماند . بارى ميرزا فرج اللّه خان مفتش گمرك و ميرزا هدايت اللّه خان مدير گمرك و پست خاكستر آمدند بكلات براى گرفتن ترجمان از بيكهاى كلات كه قاچاق رفته‌اند . قانون و تعرفه گمرك اين است كه هرچه گوسفند از خاك ايران به خاك روسيه ببرند براى چرانيدن از هر گوسفند ده شاهى ميگيرند و آنجا هم كه ميروند دو قران براى حق المرتع بسرحدداران روس ميدهند و اگر بدون دادن گمرك و گرفتن تذكره ببرند دو مقابل از آنها گرفته مىشود و اگر گوسفند خود را در خاك روسيه بفروشند از هر عددى هشت قران گرفته مىشود و رسم اين است وقتى كه گوسفند آنها ميميرد براى اينكه ثابت كنند گوسفندشانرا نفروخته‌اند و مرده است شاخهاى او را براى نمونه و اثبات مدعى خود همراه بياورند و الان قريب ده سال است اين قانون جارى شده اما مردم كلات بواسطه آنكه سالها عادت داشته‌اند بدون تذكره بعلف چرميرفته‌اند و آن صحراها را ملك خودشان ميدانند هنوز عادت باطاعت از اين قانون نكرده‌اند لهذا هميشه تخلف ميكنند و قاچاق ميروند مفتش گمرك هم تفتيش نموده دو سه مقابل از آنها جريمه ميگيرد . مراتب ملت پرورى رجال دربار ايران و امانت و ديانت مأمورين دولت ايران